بازار تبریز و کلیساهای کهن آذربایجان


بازار تبریز و کلیساهای کهن آذربایجان - تصویر 1

تابستان رو به پایان است و به احتمال زیاد قصد دارید سفری داشته باشید تا با تجربه ای نو، تجدید قوا کنید و به زندگی تان طراوت و تازگی ببخشید. نگران گرمای هوا نباشید چون شما که اهل سفر هستید، بهتر می دانید ایران ما برای هر فصلی منطقه ای مناسب پیش روی شما می گذارد و کیست که در تابستان به فکر خطه آذربایجان نیفتد؛ سفری که طی آن می توانید آثار میراث جهانی این دیار شامل بازار تبریز، قره کلیسا و کلیسای سنت استپانوس و چندین اثر طبیعی و تاریخی را ببینید.


سفر از تبریز آغاز می شود و چه چیز بهتر از صرف صبحانه در باغ «ایل گلی». باغ ایل گلی یا شاه گلی در جنوب شرقی تبریز واقع شده است. گوئل در زبان ترکی به معنی استخر است و شاه گوئلی به معنی «استخر شاه» ترجمه شده است. احداث بنای اولیه این آبگیر را به زمان پادشاهان آق قویونلو و توسعه آن را به زمان صفویه نسبت می دهند. شاهزاده قهرمان میرزا، پسر هشتم نایب السلطنه عباس میرزا، هنگام فرمانروایی در تبریز این استخر را تعمیر و خیابان بندی کرد و عمارت ۲ طبقه زیبایی وسط آن ساخت. او در نظر داشت این بنا را کاخ ییلاقی خود قرار دهد، اما اتفاقی باعث شد تا محل را بدیمن بداند و آن را رها کند. از آن تاریخ به بعد، استخر شاه فقط برای ذخیره آب آبیاری مزارع و باغ های شهر در تابستان ها مورد استفاده قرار گرفت. در این بنا در بهار سال ۱۳۰۹ شمسی از طرف شهرداری تعمیراتی انجام شد و به صورت گردشگاه عمومی شهر درآمد و در سال ۱۳۴۹ عمارت دو طبقه با همان طرح قبلی ساخته شد. ضمن گشت وگذار در این باغ مصفا می توانید در عمارت اصلی که تبدیل به رستوران شده صبحانه تان را میل کنید.

 


نه برای خاطر کار اداری
 


سری به شهرداری تبریز بزنید و ساختمانی را ببینید که در دوره پهلوی اول به دست مهندسان آلمانی، مشابه ساختمان های آلمانی در آن دوره ساخته شده و برج ساعت آن شباهتی به «بیگ بن لندن» دارد. کاخ شهرداری تبریز از ابتدای احداث به عنوان ساختمان شهرداری مورد استفاده قرار گرفته است. بنای بعدی، یکی از بلندترین دیوارهای تاریخی کشور و نماد شهر تبریز، ارگ علیشاه است. این ارگ در مرکز شهر تبریز قرار دارد و امروزه مصلای بزرگ تبریز در این مکان احداث شده است. این مجموعه تاریخی در برگیرنده مدرسه، مسجد و خانقاه بوده که در قرن هشتم هجری ساخته شده است. ارگ علیشاه و مجموعه آن در زمان ساخت، شاخص ترین بنای شهر تبریز بوده و به نوشته جهانگردان تاریخی، تنها بنایی بوده که از دوردست دیده می شد. زلزله ویرانگر تبریز در قرن دهم که شهر تبریز را ویران کرد، بخش اعظم این مجموعه را نیز از بین برد و فقط بخشی از دیوارهای بلند این مجموعه بر جای ماند تا یادگار پایداری در برابر این پدیده طبیعی مهیب باشد. در زمان مشروطیت و قیام مردم تبریز، این بنای تاریخی سنگر مبارزان مشروطه خواه و نیروهای ستارخان و باقرخان بود و در برابر شلیک توپخانه محمدعلی شاه قاجار ایستاد.

 


یکی از آثار معروف تبریز، مسجد کبود است. مسجد جهانشاه یا مسجد کبود (گوی مسجید) از آثار ابوالمظفر جهانشاه بن قرا یوسف از سلسله ترکمانان قراقویونلو است که فردی زیباپسند و شاعر بوده و در۸۷۰ هجری به همت و نظارت جان بیگم خاتون زن جهانشاه پایان یافته است. تنوع و ظرافت کاشیکاری و انواع خطوط به کار رفته در آن و همچنین زیبایی و ه��اهنگی رنگ ها، باعث شده به «فیروزه اسلام» شهرت یابد. زلزله سال ۱۱۹۳ قمری، باعث فروریختن گنبدها و خرابی آن شده است. مسجد کبود تبریز با توجه به قدمت آن و نظر به اینکه از معدود بناهایی است که در زمین لرزه های بزرگ شهر تبریز به طور کامل تخریب نشده، بسیار بااهمیت است. از دیگر نقاط دیدنی شهر تبریز، می توان موزه این شهر را نام برد. این موزه از سال ۱۳۴۱ مورد بهره برداری قرار گرفته و آثار به نمایش گذاشته شامل اشیاء باستانی از دوران های مختلف تاریخی، آثار مردم شناسی و آثار مشروطیت می شود.

 

 


گردش در بازار


وقت آن است که سری به بازار تبریز بزنید که یکی از آثار میراث جهانی کشور است. مجموعه بازار تبریز یکی از بازارهای بزرگ تاریخی و زیبای ایران و خاورمیانه است که عواملی مانند سبک معماری، آرایش مغازه ها، کثرت تیمچه ها، کاروانسراها، دالان ها، راسته ها و همچنین انواع مشاغل و حرفه ها، وجود تعداد بسیاری مدرسه و مسجد که عمدتا از سابقه تاریخی برخوردارند، این بازار را به نمونه عالی مجهز تجارت، کسب و زندگی اسلامی و شرقی تبدیل کرده است. در طول تاریخ تبریز، بازار این شهر، همواره مورد توجه تجار و جهانگردان ایرانی، عرب و اروپایی مانند مقدسی، یاقوت حموی، زکریا محمد قزوینی، ابن بطوطه، حمدا... مستوفی، اولیا چلبی ترک، مارکوپولو، کلاویخو، تاورنیه و شاردن بوده که به تفصیل مطالب ارزنده ای درباره بازار تبریز در سفرنامه های خود ذکر کرده اند. بافت اصلی بازار تبریز از دو راسته سرپوشیده شمالی–جنوبی و شرقی غربی تشکیل شده است. میان گنبد بازار، گنبد تیمچه امیر و زیباترین قسمت آن تیمچه مظفریه است. حالا که در بازار هستید برای صرف ناهار به یکی از کبابی های معروف بروید. نشانی کبابی حاج علی را از هرکس بپرسید راهنمایی تان می کند. حاج علی فقط ناهار می دهد و برای اینکه مطمئن باشید به شما غذا می رسد، بهتر است دیر نرسید.

 

 

خانه ای به نام مشروطه


سفر به تبریز، بدون یادی از مشروطه و بازدید از خانه مشروطه ممکن نیست. خانه مشروطه در یکی از محله های قدیمی شهر در غرب بازار تبریز قرار گرفته و در اوج انقلاب مشروطه محل تصمیم گیری های سرنوشت ساز سران مشروطه بوده است. این بنا که به سبک معماری دوره قاجار ساخته شده، ملک شخصی حاج مهدی کوزه کنانی یکی از بازرگانان خوشنام شهر تبریز بوده است که سال ها بعد به یاد مجاهدت مردم و افرادی مانند ستارخان و باقرخان خانه مشروطه نام گرفت. از ویژگی های منحصر به فرد خانه مشروطه می توان به پنجره های ارسی، در های منبت کاری شده، غلام گردش، کلاه فرهنگی و نورگیر اشاره کرد. در این خانه عکس ها، مجسمه ها و اشیایی که مورد استفاده قرار می گرفت به نمایش گذاشته شده است. از مهم ترین آثار تاریخی این موزه می توان به سلاح کمری ستارخان، فرش مشروطه، وسایل شخصی سران مشروطه و دیگر مدارک مرتبط با انقلاب مشروطه و همچنین مجسمه و عکس های آن دوران اشاره کرد.

 

 


در میان شاعران


اثر دیدنی دیگر شهر تبریز که نامش حتما برای شما آشناست، مقبره الشعرا است، این بنای یادبود زیبا آرامگاه یکی از مهمترین شاعران معاصر کشورمان «شهریار» را در خود جای داده است. علاوه بر او از معروف ترین آرمیدگان مقبره الشعرا می توان از اسدی طوسی، قطران تبریزی، مجیرالدین بیلقانی، خاقانی شیروانی، ظهیرالدین فارابی، شاپور نیشاپوری، شمس الدین سجاسی، ذوالفقار شروانی، همام تبریزی، مانی شیرازی و شکیبی تبریزی نام برد.

 

 

فراتر از تبریز


شهر تبریز آثار متعددی دارد و می توان مسافرت را منحصر به تبریز کرد ولی این بار، طبق برنامه سفر ظهر از تبریز خارج شده و به طرف مرند و پس از آن ماکو حرکت کنید. پیش از رسیدن به ماکو اثری تاریخی هست که باید دید؛ قره کلیسا یا کلیسای تادئوس، یکی از مجموعه کلیساهای ثبت شده میراث جهانی در ایران.


قره کلیسا در شمال شرق شهرستان چالدران و جنوب ماکو از توابع استان آذربایجان غربی واقع شده است. این کلیسا از معتبرترین و پرنقش ونگارترین کلیساهای ارمنی ها در ایران است و از شهرت جهانی برخوردار است. تادئوس یا طاطائوس (طاطاوس) یکی از حواریون مسیح است که در سال ۴۰ میلادی به ارمنستان آمد و به تبلیغ مسیحیت پرداخت. بنا بر عقیده ارامنه کلیسای طاطائوس اولین کلیسایی است که به دستور مبشرین و حواریون مسیح در دنیا ساخته شده است. اثر دیدنی دیگر ماکو، عمارت کلاه فرنگی است که قسمتی از مجموعه ساختمان های بزرگ و قدیمی ماکو به شمار می آید. ساختمان به اواخر دوره قاجاریه مربوط می شود. قسمت داخل از نظر شیوه معماری، به خصوص با گچبری های الهام گرفته از طبیعت و آیینه کاری های بسیار ارزنده، اثری جالب و دیدنی است.


لازم نیست نگران باشید، مهمانسرای جهانگردی در شهر ماکو اقامت مناسبی برای شما رقم می زند. روز بعد بهتر است صبح زود بیدار شوید تا زمان کافی برای دیدن آثار تاریخی و طبیعت زیبای منطقه داشته باشید.
 


از ماکو که حرکت کردید با رسیدن به پلدشت بقیه مسیرتان در امتداد مرز و همچنین رودخانه و دریاچه سد ارس خواهد بود. طبیعتی که شما را مسحور خواهد کرد. این دریاچه بین دو کشور ایران و جمهوری آذربایجان واقع شده و محل آن در منطقه قزل قشلاق و در ?? کیلومتری شهرستان جلفا به پلدشت است.

 


آماده ماهیگیری باشید


در ادامه مسیر و در ۱۵ کیلومتری غرب شهر جلفا، کلیسای سنت استپانوس، دومین کلیسای مهم ارامنه ایران را می توان دید که از نظر اهمیت بعد از قره کلیسا قرار می گیرد. کلیسای استپانوس مقدس در ۶ کیلومتری روستای دره شام و در کناره رودخانه ارس و در دامنه بلندی هایی به نام ماغارد بنا شده است. استپانوس قدیس، یکی از اولین افرادی بود که به دین مسیح گرویده و به دست حواریون آن حضرت غسل تعمید یافت.

 

 

مسیرهای پیشنهادی


با دیدن این آثار شگفت انگیز و آشنایی با بخش دیگری از تاریخ و فرهنگ ایران به تبریز بازمی گردید تا رهسپار دیار خود شوید. چند نکته را مدنظر داشته باشید، آثار و زمان بندی بازدید از آنها بستگی به مدت زمانی دارد که برای سفرتان معین کرده اید. یکی از مزایای این سفر، آن است که سفر به تبریز با وسایل مختلف ممکن است. اتوبوس های متعددی از تهران و شهرهای دیگر به تبریز تردد دارند. فرودگاه تبریز نیز برای آنها که زمان محدودی دارند، یک انتخاب است اما اگر قصد سفر گروهی دارید شاید بهترین گزینه سفر با قطار باشد. از تبریز به بعد بهتر است ماشین در اختیارتان باشد چون بعضی آثار خارج از شهر هستند و همچنین زمان بندی سفر کاملا در اختیار شما خواهد بود و لازم نیست مسیری را ۲ بار طی کنید. فقط به یاد داشته باشید، گروه تان ۳ یا ۴ نفره و در حد سواری یا در حد مینی بوس باشد چون ماشینی مانند ون برای جاده ها مناسب نیست. اگر زمان برنامه ریزی برای چنین سفری را نداشتید، می توانید از دفتر مسافرتی بخواهید تا هماهنگی ها را انجام دهد.

 

 

اینجا؛ جلفا


به مسیر ادامه می دهید تا به جلفا می رسید؛ شهری کوچک که تمیزی اش شما را متعجب می کند. اگر فرصت دارید و می خواهید شبی در جلفا بمانید، می توانید بازارچه مرزی جلفا را در برنامه بگنجانید در غیر این صورت به طرف جاذبه طبیعی زیبای منطقه، آسیاب خرابه حرکت کنید. آسیاب خرابه یکی از زیباترین مناظر دیدنی آذربایجان شرقی، حدود ?? کیلومتری هادی شهر و در ? کیلومتری روستای منجن آباد در حاشیه رود ارس واقع شده است. این آبشار به علت وجود ویرانه های یک آسیای آبی به آسیاب خرابه معروف است. حال که تا رود ارس و جلفا پیش آمده اید، بهتر است سری به اشتبین، یکی از روستاهای پلکانی کشور بزنید. در میان روستاهای اطراف رود ارس، روستای اشتبین شهرت خاصی دارد.

 

 

پرتو حسنی زاده

کارشناس گردشگری

کلمات کلیدی :
نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه